Leta helabuina
Paulo ye kuli ye lau
Timoti unai
Buka ta hededehemasalahana
Apostolo Paulo 1 Timoti ye kuli Masedoniya unai na mulina ne unai lau Kolinito yo Miletusi (2 Timoti 4:20) yo magai hekadiyo, ye lau ee Loma yodi gabemani Paulo se haiꞌuyoi na se pai na se laei Loma magaina lakilakina wa unai se tole numatutuguduyena Loma magaina lakilakina unai (2 Timoti 1:8,16-17, 2:9). Tenem huyana ne unai Loma yodi wasawasa Nelo ekalesiya ye hewaiunudi, na hewaiunu wa ye pilipilikalili. Numatutugudu unai Paulo leta ta ye kuli yona hali taupaisowa Timoti unai (2 Timoti 1:2). Leta ta yona huyakulina bolimaina nuwana 66 AD** 66 AD: Bolimai ta meta ta kaimasi, matawuwuna Loma yodi Sisa Nelo yona huyaloina unai Paulo Loma magaina unai se unuhemwaloi, na huyaloina wa ye lau kana siga 69 AD. Paulo numatutuguduyena se tole bolimai 65 AD unai, na mulinaena ede leta ta ye kuli. NIV Study Bible unai se kuli meta 62 AD unai yona huyamiya tutuguduyena Loma unai huyana ye gehe, na kabo Paulo ye lau Spain na kabo Kiliti bwanabwanaluwana, na kabo Epeso yo Masedoniya yo Nikopolisi na kabo se hai se laei Loma magaina. Na se kuli temenai se unuhemwaloi bolimaina 67 AD unai. Iyamo Paulo yona leta udiyedi kulikuli hekadiyo nige se launamwanamwa NIV Study Bible yodi kaimasi ne unai..
Huyana ne unai Paulo kabina ye katako meta kabo se unuhemwaloi (2 Timoti 4:6,18).
Leta ta unai Paulo yona nuwanuwatu lakilakidi labui ye kulidi:
(1) Paulo ye nuwayababa na ye henuwa bena Timoti ye kita, matawuwuna yona hali taupaisowa hekadiyo wa iya se laugabaei na maidana taumiya kesega mo, iya ede Luka (2 Timoti 4:9-13).
(2) Hewaiunu lakilakina debanaena ede Paulo ye nuwanuwatukalili taba ekalesiya ne se tolobayao, na yona nuwatulakilaki ede bena ye hededehebayaodi (2 Timoti 4:3-4).
Buka ta tupwana lakilakidi
• Lautoki yo tapwalolo (2 Timoti 1:1-2)
• Tabu mwadimwadine Guiyau debanaena (2 Timoti 1:3-18)
• Bena Keliso yona taupaisowa namwanamwana (2 Timoti 2:1-26)
• Huya gehegehedi ne udiyedi tamowai yodi miyamiya doha saha (2 Timoti 3:1-9)
• Taba tolobayao (2 Timoti 3:104:8)
• Hededehesibasiba yo lautoki (2 Timoti 4:9-22)
1
Yau Paulo leta ta ya kuli. Yau Yesu Keliso yona apostolo Yaubada yona nuwatuyena. Ye kaisunuwaigau bena mauli hededehesunumana wasana ta ya wasaduwaiyei. Iya ede Yaubada yona hededehesunuma meta kabo mauli ye leyama Yesu Keliso debanaena.
Kulikuli ta ye lau Timoti kalimwai, kowa natugu ya gadosisikaliliyeigo.
Taba Yaubada tamada yo Yesu Keliso yoda Guiyau yodi kabinamwa, katekamkamna, yo nuwadaumwali se toledi kalimwai.
Timoti kana paisowa yo yona sunuma hededehebayaona
Boniyai yo mayadai maudoidi ya nuwanuwatuigo yogu tapwalolo udiyedi na Yaubada ya laulautokiyei. Iya ede yau yogu kabatabaꞌohu gonogonowana doha kagu kulutubu hinage, na yogu paisowa ta unai ya nuwatulobai meta nige kagu gilu hesau. Huyana ya laugabaeigo yom kabimatasulu wa ya nuwatuidi na ya henuwakalili taba ya kitaꞌuyoigo. Metai kabo ya gwauyalakalili, matawuwuna nuwagu ta unai ye sae na ya nuwatui meta yom sunuma ne mamohoina. Bagubaguna, sunuma ta meta waham Loisi unai ye miya, na kabo hinage sinam Yunisi unai, na ya nuwatulobai meta iya ede kowa hinage kalimyena ye miyamiya. Unai ya henuwaisinigo: Huyana nimagu ya tolesaedi kewamyena na Yaubada yom kainauya ye leyawa wa meta bena ku hepaisowa yo ku hegigibwaliꞌuyoi. Matawuwuna Yaluwa Tabuna Yaubada ye leyama kalidaena wa meta nige matausi Yaluwana, na gigibwali, gadosisi yo miyamiya namwanamwadi yaluwadi.
Unai tabu ku mwadine na yoda Guiyau wasana bena ku wasaduwaiyei tamowai udiyedi. Yo hinage yau Keliso debanaena numatutugudu unai ya miyamiya ta, tabu ku mwadineigau, na bena ku nonohakalili na wasa namwanamwana ta debanaena na Yaubada yona gigibwaliyena kabo ku kamkamnasaguigau. Iya ye gilihaida yo ye yoganeida ta hemala yona tamowai. Nige bena yoda laulau namwanamwadi debadiyena, na iya yona nuwatu yo yona kabinamwa debanaena ye gilihaida. Huyana tanoubu ta sola nige ye tubu na yona nuwatu ye ginauliyako meta kabinamwa ta kabo Yesu Keliso unai ye haiyama. 10 Na taugilihaida Yesu Keliso yona laoma wa unai kabinamwa wa ye hekitada. Iya boita yona gigibwali ye heyababa na mauli nige gonowana ye gehe meta ye hemasalaha wasa namwanamwana unai. 11 Na Yaubada ye kaisunuwaigau tauwasaduwai yo apostolo yo taulauhekata, bena wasa namwanamwana ta ya hededehemasalaha. 12 Yogu paisowa ta debanaena ede ya kamkamna ta. Na nige ya mwadine, matawuwuna kabina ya kata kaiteya unai yogu sunuma ya tole, yo ya nuwatulobai meta gonowana saha ya mosei iya kalinawai wa** Saha ya mosei iya kalinawai wa meta Paulo yona paisowa maudoina yo wasa namwanamwana yo taunuwabui yo dubu maudoidi, na ye moseꞌuyoidi Yaubada unai bena ye kitahetetedi, matawuwuna Paulo meta numatutuguduyena ye babawa na nige gonowana saha hesau ye ginauli. kabo ye ganaganaei ye lau ee mayadai gehegehena ne unai.
13 Lauhekata dudulaidi ku lapuhaidiko kaliguwai wa bena ku kabihekahinidi na se hemala yom kabakita na ku paisowawatanidi ma sunumam yo ma gadosisim, siya ede Keliso Yesu ye haidiwa wa. 14 Yaluwa Tabuna kalida wai ye miyamiya ta, iya yona sagu unai bena hedehedede saesaekalilidi ya hededegabaeidi kalimyena wa ku kitahetetedi.
15 Kabina ku kata meta teha Eisiya unai kada kahao maudoidi se laugabaegauko, maidadi Paigilasi yo Hemogenesi.
16 Onesepa maiyana yona numa tamowaidiyao taba Guiyau ye katekamkamnaeidi na ye saguidi, matawuwuna ede iya tausagusaguigau na numatutugudu unai yogu miya ta meta nige ye mwadinei 17 na huyana ye laoma Loma meta ye waseneigau ye bayao ye laoma ee ye lobaigau. 18 Na lahinaidi Epeso unai yona sagu lakidi meta kabidi ku katakalili. Taba Guiyau yona katekamkamna ye lakikalili kalinaena hekasa mayadaina ne unai.

**^ 66 AD: Bolimai ta meta ta kaimasi, matawuwuna Loma yodi Sisa Nelo yona huyaloina unai Paulo Loma magaina unai se unuhemwaloi, na huyaloina wa ye lau kana siga 69 AD. Paulo numatutuguduyena se tole bolimai 65 AD unai, na mulinaena ede leta ta ye kuli. NIV Study Bible unai se kuli meta 62 AD unai yona huyamiya tutuguduyena Loma unai huyana ye gehe, na kabo Paulo ye lau Spain na kabo Kiliti bwanabwanaluwana, na kabo Epeso yo Masedoniya yo Nikopolisi na kabo se hai se laei Loma magaina. Na se kuli temenai se unuhemwaloi bolimaina 67 AD unai. Iyamo Paulo yona leta udiyedi kulikuli hekadiyo nige se launamwanamwa NIV Study Bible yodi kaimasi ne unai.

**1:12: Saha ya mosei iya kalinawai wa meta Paulo yona paisowa maudoina yo wasa namwanamwana yo taunuwabui yo dubu maudoidi, na ye moseꞌuyoidi Yaubada unai bena ye kitahetetedi, matawuwuna Paulo meta numatutuguduyena ye babawa na nige gonowana saha hesau ye ginauli.